Cây mỏ quạ: Vị thuốc chữa bệnh đến từ đông y

Cây mỏ quạ là tên một vị thuốc nổi tiếng trong Đông y dùng để chữa bệnh. Tuy nhiên, nhiều người vẫn chưa biết hết về công dụng cũng như tác động dược học của vị thuốc này.

Hình ảnh quả cây mỏ quạ
Hình ảnh quả cây mỏ quạ

Cây mỏ quạ thường nhầm là loài “mỏ quạ gai” và “mỏ quạ quả” hay còn gọi là cây dây mỏ quạ. Một loại có gai giống mỏ con quạ và một loại thì có trái giống mỏ quạ. Cả 2 loại đều được dùng để làm thuốc chữa bệnh nhưng loại cây được dùng phổ biến hơn cả là loại “mỏ quạ gai”.

Cây mỏ quạ có gai trong Đông Y được gọi với tên là Xuyên phá thạch.Cây phân bố rộng rãi ở nước ta thường mọc hoang ở đồi núi, ven đường hoặc còn được người dân dùng để trồng làm hàng rào.

Cây mỏ quạ nhỏ, thân cây mềm yếu, nhiều cành, có khi mọc thành các bụi cây nhỡ. Cây chịu khô hạn rất khỏe, có nhựa màu trắng, rễ cây hình trụ. Nếu rễ cây gặp đá có thể xuyên qua được nên được người dân gọi bằng cái tên là Xuyên phá thạch. Vỏ cây màu nâu tro, trên vỏ có lớp bì màu trắng. Trên thân và cành có rất nhiều gai, khi già, những chiếc gai này hơi cong xuống giống như mỏ con quạ.

Theo thầy thuốc Hữu Định – giảng viên Y học cổ truyền, Trường Cao đẳng Y Dược Pasteur cho hay, tất cả các bộ phận trên cây đều có thể dùng làm thuốc nhưng thường được sử dụng nhiều nhất là lá và rễ. Lá mỏ quạ có thể dùng tươi, có khi hái cả cành rồi về nhà mới bứt lấy lá. Còn dùng thân, rễ để làm thuốc thì khi thu hái về, rửa sạch đất, cắt thành từng đoạn 30-50 cm. Sau đó đem đi phơi hoặc sấy khô. Thân và rễ khi hái về có vỏ ngoài màu vàng đất, ở vết cắt có màu vàng nhạt hơn, nếm có vị hơi tê tê.

Tác dụng của cây mỏ quạ

Theo Đông y, cây mỏ quạ có vị đắng nhẹ, tính hơi mát. Tác dụng của cây mỏ quạ giúp lương huyết (làm mát máu), hoạt huyết phá ứ (làm tan máu bầm, thông mạch), trị chấn thương sưng đau, phong thấp, tê mỏi chân tay. Ngoài ra còn chữa lao phổi, ho ra máu, phụ nữ bế kinh, viêm gan,…

Theo y học hiện đại, rễ và lá của cây mỏ quạ có chứa một số thành phần hóa học như flavonoid, và acid hữu cơ. Đây đều là những hoạt chất tốt, giúp giảm đau trong điều trị các bệnh về xương khớp như đau mỏi xương khớp, Gout,…

Cách dùng và các bài thuốc quý từ cây mỏ quạ

– Chữa vết thương phần mềm

  • Lá mỏ quạ tươi, sau khi hái về rửa sạch, bỏ cuống, giã nhỏ rồi đắp vào vết thương. Mỗi ngày thay thuốc 1 lần. Khi thay thuốc dùng lá trầu không nấu với nước pha thêm 1 cục phèn để rửa vết thương. Sau khi rửa sạch vết thương mới được đắp thuốc mới. Chỉ 3 đến 5 ngày là khỏi.
Cây mỏ quả được sử dụng nhiều trong các bài thuốc đông y
Cây mỏ quả được sử dụng nhiều trong các bài thuốc đông y

– Hỗ trợ điều trị ho do lao phổi

  • Rễ mỏ quạ 63g cạo bỏ vỏ thô ở ngoài, thái lát, sao đến khi sém. Sắc lấy nước, thêm ít đường để uống. Ngày uống 3 lần. Chữa ho ra máu do nóng ở phổi (phế nhiệt)
  • Rễ mỏ quạ 40g, rung rúc 30g, bách bộ, hoàng liên ô rô, mỗi vị 20g. Tất cả rửa sạch cho vào ấm đổ 700ml nước, sắc còn 350ml, chia 3 lần uống trong ngày, uống lúc còn ấm. Uống trong nửa tháng.
  • Rễ mỏ quạ 63g, bách bộ 12g. Sắc uống mỗi ngày 1 thang chia 2 lần. Chữa lao phổi, ho, sốt, đờm vàng.

– Trị phụ nữ bế kinh

  • Lấy 30g rễ mỏ quạ rửa sạch, đổ 500ml nước sắc còn 200ml, chia 2 lần uống trong ngày, dùng liền 10 ngày trước chu kỳ kinh.

– Hỗ trợ điều trị phong thấp

  • Mỏ quạ 40g, cành dâu, quế chi, thiên niên kiện mỗi vị 20g. Cho tất cả các vị vào ấm đổ 550ml nước sắc nhỏ lửa còn 250ml chia 2 lần uống trong ngày. Uống liên tục trong 10 ngày.

Ngoài ra, người ta còn dùng rễ và thân cây mỏ quạ ngâm rượu để chữa các bệnh như đau lưng, thấp khớp, chân tay nhức mỏi.

Cách ngâm rượu mỏ quạ

Cách ngâm rượu mỏ quạ rất dễ và giống với cách ngâm một số loại thuốc khác. Ngâm tươi hay khô đều tốt. Tuy nhiên, nếu ngâm với mỏ quạ tươi, rượu cần phải có nồng độ cồn cao hơn, khoảng 45-50%vol để đảm bảo nồng độ cồn sau khi ngâm.

Trái mỏ quạ được dùng ngâm rượu cũng rất tốt. Sau khi hái, phơi trái khoảng 3-4 nắng rồi bắt đầu cho vào bình ngâm, ngâm cả tổ kiến còn trong đó là tốt nhất. Rượu sau khi ngâm khoảng 15 ngày là dùng được. Rượu có màu đỏ đậm rất đẹp, rượu uống có vị đắng, mùi thơm đặc trưng của trái mỏ quạ.

Lưu ý: Các bài thuốc có mỏ quạ không nên dùng cho phụ nữ có thai.

Với những công dụng tốt như vậy, đã có rất nhiều công trình nghiên cứu các dược liệu quý trong nước giúp hỗ trợ cho người bệnh. Cây mỏ quạ không chỉ giúp làm tan máu bầm, trị ho lao,… mà cây mỏ quạ còn hỗ trợ rất tốt trong việc giảm đau, nhức mỏi xương khớp đối với bệnh nhân gout chính là lựa chọn hoàn hảo cho những ai đang mắc căn này.

Có thể nói, cây mỏ quạ chính là một dược liệu quý mà thiên nhiên ban tặng cho nhiều vùng ở nước ta. Hiện nay, cây mỏ quạ không còn mọc hoang, làm bờ rào, bờ dậu ở những vùng quê nghèo nữa mà nhiều gia đình cũng đã trồng loại cây này để có ngay một vị thuốc tốt trong vườn nhà.

Nguồn: yduocbinhdinh.info